२०७२ साल बैशाख १२ गतेको भुकम्पमा धेरै धनजनको क्षति भए पनि काठमाडौंवासीलाई त्यस दिन एउटा कुराले पनि अलि बढी पीडा दिएको थियो- धरहरा भत्किएको खबरले । त्यसैले त नेपाल सरकारको कार्यपालिकाले भुकम्पले क्षति पुर्याएका संरचना पुन:निर्माणको पहिलाे नम्बरमा धरहरा पर्न पुग्यो । यसलाई साैभाग्य भन्नु कि दुर्भाग्य ? यस प्रश्नकाे बारेमा अन्त्यमा चर्चा गर्ने छु । त्याे भन्दा पहिले केही गहन सवालहरू जसका जवाफ हामीलाई सरकारले बताएकाे छैन-
प्रश्न नं १. धरहराको पुनःनिर्माण नै सबैभन्दा पहिला किन ? धरहरा नजिकैको बसन्तपुर दरबार क्षेत्र, पाटन र भक्तपुरकाे दरबार स्क्वायर र चाँगु नारायण मन्दिर युनेस्को (UNESCO) को विश्व सम्पदा सूचिमा पर्छन् । समयमा फेरि नबने सूचिबाट हटाइन सक्छन् । तिनलाई पाखा लगाएर अन्तर्राष्ट्रिय महत्व कम भएको धरहरा किन सबैभन्दा अगाडि बनाइँदैछ ?
प्रश्न नं २. नेपाली जनताले धरहरा बनाउन किन अार्थिक सहयाेग गर्ने ? काठमाडाैं महानगरपालिका र साइड वर्कर्स नाम गरेको कम्पनीकाे सम्झाैता अनुसार सर्वसाधारणले एक पैसा पनि खर्च गर्नुपर्दैन । धरहराको पुन:निर्माण साेही कम्पनीले गर्नुपर्ने हाे । जनतासँग पैसा उठाएर साइड वर्कर्सलाई किन पाल्न खाेजिँदैछ ? करिब २० लाख रूपैयाँ उठिसक्याे रे । सदुपयाेग हाेला ? शंकै छ ।
प्रश्न नं. ३. भुकम्पले पीडित जनताभन्दा धरहरा कसरी महत्वपूर्ण भयाे ? धरहरा फेरि नबनाेस् भनेर सायद कमैले साेचे हाेलान् । म तिनमा पर्छु जाे धरहराको ठाउँमा स्मारक बनाेस् भन्ने चाहन्छन् । म त अझ भन्छु- धरहराको अवशेषलाई संरक्षण गरियाेस् । नजिकै एउटा ग्यालरीमा धरहराका पुराना फाेटा राखिउन् । त्याे ग्यालरीले सन्देश दिओस्- हामी प्रकृतिलाई जित्न सक्दैनाैं तर प्रकृति सुहाउँदाे परिवर्तन गर्न सक्छाैं ।
मेराे परिकल्पना साकार नहाेला, धरहरा नै बन्ला तर जुन देशका जनता कठ्याङ्ग्रिदाे जाडाेमा भाेकै नाङ्गै मरिरहेका छन्, त्यस्ताे देशमा धरहराजस्ता संरचनाको कुनै अर्थ छ र ? के त्यस्ता संरचनाले ती आहत जनतालाई मलम लगाउन सक्छ ? सक्दैन भने अहिले धरहरा बनाइहाल्नु पर्ने केका लागि ?
माथिका प्रश्नहरू बाँकी रहुन्जेल धरहरा फेरि बन्नु सायद हाम्राे लागि अभिशाप नै हुनेछ । सभ्यता र संस्कार खाेक्रा अाडम्बर हुनेछन् । हामी इतिहासमा मानवीय संवेदना नभएका मानिसका रूपमा चिनिने छाैँ । हाम्राे संस्कृतिको धरहरा भत्किने छ, जति नै अग्लाे संरचना बने पनि ।
1 Pingback