टियू गन्थन

बिहान ६-७ बजेबाट नै टियूतिर हिँड्छु । घरबाट कीर्तिपुर पुग्न दुईवटा गाडी चढ्नुपर्छ । २६ वा २७ नम्बरका गाडी शहीदगेट/सुन्धारा पुग्छ्न् । पुरानो बसपार्क (जुन नयाँ बन्ने तर्खरमा छ र खुलामञ्चमा सरेको छ) बाट कीर्तिपुर जाने २१ नम्बरको गाडी चल्छन् । ती गाडी शहीदगेटमा रोकिन्छन् केहीबेर । अहिले त्यहीँबाट २१ नम्बरे गाडी चढ्छु । पोहोर खुला मञ्चबाट चढ्थेँ । भाग्यले साथ दियो भने घरबाट हिँडेको ४५ मिनेटमा नै भूगर्भशास्त्र केन्द्रीय विभाग पुग्छु । नत्र बिहानको समयमा प्राय: एक घन्टा लाग्छ । दिउँसो र साँझ भने डेढदुई घन्टा सामान्य हो । किनकी अध्ययन गर्न चाहनेलाई सहज होस् भनेर छात्रावासमा वास दिन सक्दैन मेरो विश्वविद्यालय ।

टियू गेटले पहिले सबैलाई स्वागत गर्थ्यो । अचेल आफ्नै गाडी र बाइक भएका वा तिनीसँग आउनेलाई मात्र गर्छ । सार्वजनिक यातायात चढ्नेलाई ल्याब स्कुल देखि उता नयाँ बाटो बनेको छ । टियूले पुरानो बाटो बिग्रेको भनी नयाँ बाटोबाट चलाउन लगायो भनी गाडी चलाउनेहरू भन्थे । तर कीर्तिपुरबाट आउँदा थोरै भए पनि गाडी चलेकै हुन्छ्न् । पुरानो बाटो पनि बनेको छैन । त्रिविले वर्गभेद त गरेको होइन ? कहिलेकाहीँ सोच्छु । होइन होला जस्तो लाग्छ । तर हो कि ? … (आ.. जेसुकै होस् !)

बिस्तारै बगिरहेको प्रमाण देखिने, धुँजाधुँजा परेका बाटाहरू अनि तरहतरहका संरचनाले टियूमा स्वागत गर्छन् । नयाँ बाटोबाट ओर्लिँदा सबैभन्दा पहिले देखिन्छ आँखा अस्पताल जुन विश्वविद्यालय अन्तर्गतको भएपनी उपचार सोचेजस्तो सस्तो छैन । अर्को छेउमा देखिन्छन् पुरुष छात्रावास । सबै अटाउँदैनन् यी छात्रावासमा । एक वर्ष पढिसकेपछि बल्ल “सिट” पाइन्छ । त्यसमा पनि होडबाजी र राजनीति चल्छ ।

अलि पर आउँछ जनबोलीको तीनकुने । रङ उडिसकेको बोर्डमा लेखिएको छ “TU Coronation Ground” (अङ्ग्रेजीमै) । त्यहाँ कसैको मूर्ति छ, जुन देख्न मलाई एक वर्षै लाग्यो होला । त्यो मूर्ति पहिलो उपकुलपति सुवर्ण समशेरको हो कि जस्तो लाग्छ । ठ्याक्कै याद छैन । किनकी त्यो “चौर” घेरिएको छ पर्खालले अनि भित्र ढाकेका छन् अग्ला घाँसहरूले ।

पिच उप्केको छ ठाउँठाउँमा, पानी पर्दा खोला बग्छ । यस्तो गर्नुपर्थ्यो, उस्तो गर्नुपर्थ्यो भन्ने प्रशस्त मानिस भेला हुने यो विश्वविद्यालयका संरचना पनि छक्क पर्दा हुन् । भन्दा हुन्, “गफ हाँक्न छोडेर एउटा मात्रै काम ठीकसँग गरेर देखाओ त !”

असार २५ गते त्रिभुवन विश्वविद्यालयले साठीऔं त्रिवि दिवस मनायो । उपकुलपतिको नयाँ भवन उद्घाटन गर्न कुलपति (प्रधानमन्त्री) जाँदा जुन कन्तविजोग त्रिविले देखायो, त्यसले लज्जाबोध भयो । त्योभन्दा लाजमर्दा काण्डहरू– गोल्ड मेडलको किनबेच, परीक्षाफलमा गरिएका अनियमितता, आर्थिक अनियमितता, जग्गा बाँडफाँड आदिले कहिलेकाहीँ त सोच्न बाध्य बनाउँछ, ‘उच्च शिक्षाको लागि त्रिवि रोजेर गलत त गरिनँ ।’

२०१३ सालतिर देशभित्रै विश्वविद्यालयको खाँचो महसुस गरेर तत्कालीन शिक्षामन्त्री लक्ष्मीप्रसाद देवकोटाको भिजनलाई तत्कालीन राजा महेन्द्रले साथ दिएका थिए । विश्वविद्यालयका लागि ठूलो ठाउँ लिएर अध्ययन अनुसन्धान गर्ने उद्देश्यले कीर्तिपुरमा जग्गा अधिग्रहण गरी त्रिविको स्थापना गरिएको थियो । त्यस यता कीर्तिपुर क्षेत्र शिक्षाको पर्याय बनेको छ । यद्यपि यो जग्गा विवाद बेलाबेलामा आइरहन्छ, जातीयताको रङ्ग घोलेर ।

पाइलापाइलामा गरिने राजनीति, दम्भी अजासुहरू अनि मनपरी गर्न उद्दत कर्मचारीतन्त्रले त्रिभुवन विश्वविद्यालय कति थेग्ला ? शिक्षा क्षेत्रको आमूल परिवर्तनका लागि टीयूको संरचना र कार्यपद्दती नै परिवर्तन गर्नुपर्ने देखिन्छ ।