Category: Satire

चुप !

On May 5, 2018

In Nepali, Nepal, Public Interest, Satire, नेपाली

थाहा थियो तर चुप थियौँ । बोल्यो कि पोल्यो ! अपशब्दको वर्षा हुन्थ्यो । बोल्न खोज्नेलाई किचकिचे बनाइदिन्थ्यौँ । चुप बस्थ्यौँ । अझै पनि खुलेर बोलेका छैनौँ ।

सार्वजनिक यातायातमा अनेक सास्ती भोगेर यात्रा गरेका छौँ त्यो पनि प्रायः जसो बढी शुल्कमा । १३ रूपैयाँ लाग्ने ठाउँमा १५ रूपैयाँ तिरेका छौँ । यस्तो होइन भन्यो भने कुनै यात्रीले नै भनिदिन्छ, “दुई रूपैयाँको लागि किचकिच किन गर्‍या ?” लाग्छ, दुई रूपैयाँ त साह्रै सानो रकम हो जसका लागि बोल्नु पनि पाप हो ।

हामी सौखिन नेपालीहरूलाई सिक्का बोक्न मन लाग्दैन । १, २ रूपैयाँको नोट राष्ट्र बैँकले छाप्न छोडेको कति भो कति । सिक्कै पनि कहाँ पर्याप्त छ र ? २०६५-६६ साल यताका सिक्का मैले त भेटेको छैन । एक दुई रूपैयाँ चलाउनु छैन भने १३, १७, १९ जस्ता अङ्कमा भाडादर किन बनाउनु ?

यो भाडादर वैज्ञानिक छ । उनीहरू लुट्न खोज्छन् । हामी लुरुक्क परेर घुँडा टेक्छौँ । टेक्न नचाहनेको हात समातेरै तान्छौँ अनि झुकाउछौँ ।

हामी विद्यार्थी (म सहित) त पढेका मुर्ख नै भयौँ । यातायातमा ४५% छुट पाइन्छ तर २५% भन्दा कममा पनि रमाउछौँ । १३ रूपैयाँको भाडादरको ४५% हुन्छ ५ रूपैयाँ ८५ पैसा । तर १० रूपैयाँ तिर्छौँ । तीन रूपैयाको छुटमा रमाउछौँ । कसैलाई सोच्ने फुर्सद छैन । फुर्सद हुनेलाई अर्काको खुट्टा तान्न पाए पुग्छ ।

सरकार अहिले यातायात व्यवसायीलाई कम्पनीका रूपमा दर्ता गराउन प्रयास गर्दै छ । राम्रो ! तर भाडादरको कुरा अझै के हुने हो थाहा छैन । बोल्नु नपरे त झन् राम्रो ! बोल्नु पर्‍यो भने ? नानीदेखिको बानी न हो, चुप लागुँला !

सवारी

By Sandeept

On September 19, 2016

In Blogging, Nepal, Nepali, Satire

उहिले राजा-राणाहरू बग्गीमा हुइँकिँदै कतै गए भने सडकको दायाँ-बायाँ उभिएर मानिसहरू स्वागत गर्थे रे ।त्यस्तो सवारीमा हिँडिरहेका बटुवालाई उभिनु पर्ने बाध्यता हुँदैनथ्यो रे । स्वतस्फूर्त उनीहरू राजा-राणाको दर्शन गर्थे रे, आफूलाई भाग्यमानी ठान्थे रे । चाकरी गर्ने राम्रो मौका पनि त्यही हुँन्थ्यो रे । केही गरी तिनको नजरमा परियो भने त सन्तानको पनि जीवन उकासिन्थ्यो । चाकरी गरेर ठूलाबडा भएका मानिसका सन्तान अहिले पनि क्या ठाँटसँग हिँड्छन् ! भलै देशमा राणा मात्रै होइन, राजाको पनि शासन छैन ।

तर सवारीको परम्परा अहिले पनि ज्यूँदै छ । भन्नुहोला, “न राणा छन्, न राजा, न त बग्गी; सवारीको परम्परा कसरी चल्छ ?” म भन्छु- समय फेरिएको छ नि त ! बग्गीको ठाउँमा चिल्ला कार छन् । अनि राजा-राणाका ठाउँमा जनताका प्रतिनिधि । यस्तो फेरिएको समयमा पनि सवारीको चलन चलिरहेको छ । किनकी सवारी हाम्रो इतिहास हो, हाम्रो संस्कृति हो ।

“इतिहासमा भएका कतिपय विषय मेटिन्छ, परिवर्तन गरिन्छ । राजारानीका नाम भएका स्कुल, कलेज, युनिभर्सिटी, बाटाघाटा लगभग सबै फेरिए ।” फेरि भन्नुहोला, “संस्कृति पनि त परिवर्तन हुन्छ । हाम्रो देशको मौलिक गीत-सङ्गीत, नाच-गान, पहिरन र खानामा पनि त पश्चिमा प्रभाव परिसकेको छ । सवारीको चलन किन परिवर्तन किन नगर्ने ?”

म फेरि पनि भन्छु- सवारीजस्तो विशिष्ट संस्कार पनि छोड्ने चिज हो त ? सवारी त हाम्रो एकमात्र साँस्कृतिक धरोहर हो । भुइँचालोले गर्दा हाम्रो देशमा चारवटा धरहरा ढले । हज्जारौं मन्दिर भत्किए । पश्चिमा धर्मसंस्कृतिले हाम्रा संस्कार बदले तर सवारीको चलन हटाउन सकेनन् । सक्ने छैनन् पनि । किनकी सवारी र त्योसँग गाँसिएको चाकरी हाम्रो जीनमा छ ।

भन्नुहोला, “मेरो जीन त शुद्ध छ । चाकरीको नाम निशान छैन । त्यसैले म सवारीको विरोध गर्छु ।” म सम्झाउँछु- त्यस्ता कुराहरू घरभित्र मात्रै गर्नू । भन्नुहुन्छ, “किन ?” म केही बोल्दिन । बाटोतिर हेर्न इशारा गर्छु । बाटो अचानक सुनसान भएको छ । एउटा पनि गाडी छैनन् । डराउनु होला कसैले बन्द गर्‍यो कि भनेर । म पुलिसतिर इशारा गर्छु । कसैलाई अभद्र पाराले बाटोमा साइकल नचलाउन आदेश दिँदै छन् । अर्का प्रहरी अलि परको आकाशे पुलमा नचढ्नु भन्दैछन् । अनि अर्का चाहिँ बटुवालाई फुटपाथमा उभिन लाउँदैछन् ।

केही बेरमा साइरन बालेको एउटा मोटरसाइकल देखापर्छ । अनि आउँछन्, सुरक्षाकर्मीका गाडी, झण्डा फर्फराएको सरकारी गाडी अनि फेरि पुलिस गाडी । हामी नतमस्तक भएर हेर्छौँ । सोच्नुहुन्छ, “जनताका राष्ट्रपति-प्रधानमन्त्री राजा-राणा जसरी हिँड्न थाले ।” म सोच्छु- हाम्रा सन्त्तानले भन्लान्, “हाम्रा बाउबाजे स्वतस्फूर्त गणतन्त्रका मूर्तिको सवारीलाई स्वागत गर्थे ।”

अलिकति गुनासो संस्कार माथि

By Sandeept

On July 26, 2016

In Blogging, Humans and Humanity, Nepali, Satire

एउटा घटना

समय : साउन ६ गते करिब डेढ बजे (दिउँसो)

स्थान : जामे मस्जिद अगाडिको गेट

सिमसिम पानी परिरहेको छ। तीनधारा ओर्लिएर त्रिचन्द्रतिर जाँदै छु । जामे मस्जिद अगाडि पानी जमेको छ तर ध्यान दिएको छैन । अचानक विना कुनै कारण पछाडि हेर्छु । एउटा माइक्रो हर्न बजाउँदै बत्तिँदै छ । मस्जिद अगाडिको “पोखरी”देख्छु । फुटपाथ मुन्तिरको त्यो पानी माथि माइक्रो दौडिन्छ कि भन्ठान्छु । हेर्दाहेर्दै त्यो गाडि पानी माथि कुद्छ । छप्ल्याङ् ! दाहिने पाटो पुरै भिज्छ । हर्न बजेकै छ, माइक्रो दक्षिण हुइँकिदै छ । खलासी आफ्नो माझी औँला झ्याल बाहिर तेर्स्याउँदै छ । रिस झन् बढ्छ । नम्बर टिप्न खोज्छु; चस्मा पछाडिको आँखाले भ्याउँदैन । मसँगै पाँच-छ जना भिजेका छन् । मस्जिदको गेटमा एकछिन अडिन्छन् । छेउमा छन् एक पुलिस, हासिरहेका । पारो झन् चढ्छ । रिसले मुर्मुरिँदै कलेज पुग्छु । धन्न मस्जिद अगाडिको “पोखरी” बाट बालुवा मात्र उछिट्टिएछ । नत्र हुँदैनथ्यो बिजोग ? अहिले पनि सम्झिँदा आगो बल्छ मनमा ।

अर्को एउटा घटना

समय : साउन ५ गते दिउँसो सवा तीन बजे

स्थान : त्रिचन्द्र कलेज स्पोर्टस् हल

मेरा दुई साथी टिटी खेल्दै छन् । टिटी अर्थात् टेबलटेनिस । दुई जना अपरिचित पनि छन्। अर्को बोर्डबाट तेस्रो अपरिचित आउँछ। मेरो साथीसँग ब्याट माग्छ । एक दुई “मिस” खेल्छु भन्छ । तर पारा हेर्दा पूरा गेम खेल्ला जस्तो लाग्छ । मेरो साथीले “पूरा गेम त खेल्न पाइन्न है” भन्छ । अपरिचितले दादागिरी देखाउँछ । गाली गर्दै ब्याट फालेर अर्कोतिर जान्छ । पल्ला छेउको अपरिचित पनि त्यही ड्याङको मुला रै’छ । खेल्नै दिन्न भनेर बल लिँदै हिड्छ । झगडा गरेर जित्नु केही छैन । हामी लुत्रुक्क परेर फर्किन्छौँ ।

यी दुई प्रतिनिधि घटना देखाएर भन्न खोजेको कुराचाहिँ यत्ति हो- दादागिरी र हेपाहा पारा हाम्रो उच्च संस्कार हो । घरमा, सडकमा, स्कूलमा, कलेजमा, “स्वतन्त्र” विद्यार्थी यूनियनमा, यूनिभर्सिटीको उच्च तहदेखि क्याम्पस प्रशासनसम्म, संसदमा, सरकारमा, अदालतमा, संवैधानिक आयोगमा अनि अरू थुप्रै ठाउँमा जसले बल (वा बलको फुस्रो तुजुक मात्र पनि) देखाउन सक्छ, उसैले जित्छ । हामीजस्ता निर्बल हार्छौँ । गुनासो पोख्दै बस्छौँ ।

संस्कार परिवार र समाजबाट आउँछ रे । जुन परिवार र समाजले आफ्ना सदस्यलाई दादागिरी गर्न सिकाए, म तिनलाई सलाम गर्दछु । आफ्नै बाआमालाई सोध्छु- किन अरूलाई हेप्न, होच्याउन अनि अर्काको मर्कामा हास्न सिकाउनु भएन ? किन त्यस्ता महान् संस्कारका धुरन्धरसित दोस्ती गर्न सिकाउनु भएन ? आज यस्तो निरीह त हुनु पर्ने थिएन न त गुनासो पोख्नु पर्थ्यो ।

एउटा गुनासो त भगवानसँग परिचित गराउने सँग पनि छ, पोखिहाल्छु । उनीहरू भन्छन् श्रीकृष्णले अर्जुनलाई भन्नुभयो, “जबजब पाप बढ्छ, म धर्म स्थापना गर्न अवतरित हुन्छु ।” मैले त्यसै होला भन्ठानेँ । अवतार पर्खेर बसेँ । आज म ठान्छु, श्रीकृष्णले त यसो भन्नु भएको थियो, “हरेक युगमा अधर्म हुन्छ । अनि हरेक युगमा धर्म स्थापना गर्ने नायक हुन्छन् । यस युगका नायक तिमी हौ, भारत*!” म यी कारणले आफ्नो मान्यतामा अडिग छु:

समय घर्किँदै छ, युग पनि । म युगनायक कुर्दै छु । म आफैँ युगनायक बन्न डराउँछु ।

युद्ध छोड्न लागेका अर्जुनलाई मोटिभेट गर्दै हुनुहुन्थ्यो श्रीकृष्ण । त्यस्तोमा अर्जुनलाई तिमी नै नायक हौ भन्दा हुने असर श्रीकृष्ण बुझ्नु हुन्थ्यो ।
कुरूक्षेत्रको युद्ध भएको धेरै लामो समयपछि महाभारत लेखिएको हो । श्रुति र स्मृतिबाट नै यो धेरै फैलिएको थियो, लिखितरूपमा आउँदासम्म ।
एउटा खेल खेल्नु भएको होला, लहरै बसेर । सुरूको एउटाले कानेखुसी गर्छ दोस्रोलाई । अनि तुरुन्तै तेस्रोलाई दोस्रोले पहिलोले भनेको कुरा भन्छ । क्रम चल्दै जान्छ । अन्तिमकोले सबैले सुन्ने गरी यसो सुनेँ भन्छ । तर पहिलोले त्यसो भनेको हुँदैन । बीचमा कसैले अर्कै कुरा गरिसकेको हुन्छ । हामीले सुने-जानेको महाभारत पनि त्यो खेल जस्तै हो ।
हामीले सुन्दासम्म महाभारत इतिहाश होइन, मिथक भइ सकेको छ । पात्रहरू काल्पनिक जस्ता भएका छन् । टेलिभिजनले मिथकलाई नै बढावा दिएकै छ ।
म मान्दछु, कृष्णले आफूलाई भगवान् भन्नुभएन । अलिकति तत्व ज्ञान भएकालाई पनि थाहा हुन्छ, आफैँलाई भगवान् भन्न सकिन्न भनेर । श्रीकृष्ण त ज्ञानको सागर हुनुहुन्थ्यो । उहालाई त महाभारतका प्रचारकले पो भगवान् भनेका हुन् ।

हुन त महाभारतको चर्चा गर्नु यो लेखको उद्देश्य थिएन । तर भगवान् चिनाउनेले यतिसम्म सिकाए कि मैले केही गर्न पर्दैन, भजन र प्रार्थना गरे पुग्छ । मैले पत्याइरहेँ, आफूलाई कर्महीन बनाएँ । अवतार पर्खिएँ । आफूभित्रको दियो छोपछाप पारेँ । र त म जल्दै छु । मेरो कर्मप्रतिको अविश्वासले गर्दा आज म हेपिएको छु । दादागिरीको संस्कारलाई ढोग्दै छु ।

*(अर्जुन चन्द्रवंशी भरतका सन्तान थिए र संस्कृतका श्लोकमा उनलाई पटकपटक भारत भनिएको छ ।)

What Next?

By Sandeept

On January 25, 2016

In Blogging, Gratitude, Satire, Story

On January 22, I receive an e-mail from the organizers of NaNoWriMo. The mail says, “What next?” And that’s not the only thing it says. It says to awaken the editor within me to amend ~~the constitution~~– (Sorry!) the novel I had constructed in the month of November. I just mark it as “read” and say to myself, “The author is here, I’m on fire. The story is on the computer.” Readers might say, “Fine. What’s wrong in that?” That actually is the problem and as I write this article looking at the dead desktop computer on my table I’m asking to myself if the problem will be solved.

Thanks to the “Good Governance” and the Great Nepali dream of becoming “load shedding free” by the next year, interaction with the electricity has become rare. Electrical appliances are running with an application of brakes every half an hour. Even if I get a chance to “open” my computer, there is a fear, “When will it go off?” By the time I will be ready to edit, I am sure I will be too late. The computer screen will be as dark as night. So I decide to stare at the computer, think of the story and edit it within my mind. I’ll also be checking out NaNoWriMo’s programmes. So, I can smile a bit, can I?

Readers might ask, “How are you writing this if your computer is in a state of coma?” I would like to thank WordPress for creating an Android App. There is a problem with Android phones- battery. Thanks to my parents, they installed a panel that catches up photons during the day. The free energy from the Helios is all that runs this phone these days. (The battery is draining as I type in with my thumbs!)

“What next?” My friend Anish (now famous for his jacket) said to me when I called him at noon the other day. He had asked what blog posts I had in store. I had two articles. One, I posted almost an hour after the call. The second is a monthly feature to be published on February 1st. I have compiled this somehow. Will I be able to post another? The question still lingers, “WHAT NEXT?”